poniedziałek, 26 czerwca 2017

SUPRAŚL - CERKIEW I KLASZTOR PRAWOSŁAWNY


 
Dokładna nazwa brzmi: Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Apostoła Jana Teologa, Ławra Supraska.
 
W Polsce istnieje tylko pięć męskich klasztorów prawosławnych. Ten w Supraślu jest jednym z nich. Na początku szesnastego wieku mnisi przybyli tu z Gródka. 
 
Konflikty religijne nie ominęły Supraśla i jego mieszkańców.  W 1596 roku na mocy podpisanej Unii Brzeskiej część wyznawców prawosławia na ziemiach polskich  uznało władzę papieża, przy zachowaniu prawosławnych obrzędów liturgicznych.  Jednakże tutejsi mnisi nie zgodzili się na przyjęcie warunków unii.   Po trwającym około 30 lat konflikcie, w który włączył się nawet król Zygmunt III Waza supraski klasztor przeszedł w ręce bazylianów. Prowadzili oni w tym miejscu między innymi intensywną działalność wydawniczą. W czasie zaborów monaster dostał się we władanie Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, natomiast w okresie międzywojennym sprowadzili się tu salezjanie, co ponownie stało się przyczyną niezgody tym razem między katolikami i wyznawcami prawosławia.
W 1944 roku hitlerowcy wysadzili cerkiew w powietrze, a po wojnie aż do lat 80 - tych ubiegłego wieku w pomieszczeniach klasztornych znajdowała się szkoła rolnicza.
Dopiero pod koniec  dwudziestego wieku nastąpił zwrot majątku klasztornego mnichom, choć znów jeszcze do lat 90 - tych ubiegłego wieku trwał ponownie spór o to czy właścicielami klasztoru mają być bazylianie czy prawosławni.  Obecnie wszystkie zabudowania należą do parafii prawosławnej.
Odbudowana obronna cerkiew Zwiastowania Pańskiego łączy w sobie elementy stylu bizantyjskiego i gotyckiego.  Charakterystycznym elementem są cztery okrągłe wieże w narożnikach. 
Na terenie klasztoru warto zwiedzić Muzeum Ikon.

niedziela, 25 czerwca 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA W KRAKOWIE




Stoi na Starym Mieście niedaleko Teatru im. Juliusza Słowackiego. Jest to drugi kościół w tym miejscu. Wcześniejszy drewniany z dwunastego wieku już nie istnieje. 
Ten obecny pochodzi z wieku czternastego. Najstarszą jego część stanowi kamienne prezbiterium datowane na około 1300 rok. Pierwotne wyposażenie świątyni w 1528 roku uległo zniszczeniu na skutek pożaru. W późniejszych wiekach kilkakrotnie dokonywano jego renowacji. Z historycznych ciekawostek warto napisać, że tutaj w 1903 roku brał ślub Wojciech Korfanty. Obecnie regularnie sprawowane są Msze Trydenckie. 
Świątynia jest przykładem stylu gotyckiego. Do kwadratowej wieży przylegają dwie kaplice - szesnastowieczna świętego Andrzeja i siedemnastowieczna Matki Boskiej Loretańskiej. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na nieczęsto spotykane w Polsce sklepienie palmowe (nad nawą) i sklepienie sieciowe (nad prezbiterium). Dziewiętnastowieczne malowidła wykonane dzięki Stanisławowi Wyspiańskiemu i Antoniemu Tuchowi są rekonstrukcją wcześniejszych renesansowych, które uległy zniszczeniu.
Piękne są też ołtarze świętej Anny, Matki Boskiej i kaplica świętej Zofii.
foto: B.G.

piątek, 26 maja 2017

KOŚCIÓŁ WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH W GLIWICACH


 
Jest jednym z najcenniejszych zabytków miasta. Gotycka, masywna wysoka na 63 metry wieża widoczna jest z daleka. Sam krzyż na górze ma 3 metry wysokości. Niestety nie istnieją żadne udokumentowane wiadomości na temat czasu powstania świątyni. Przypuszcza się, że kościół wybudowany został w połowie piętnastego wieku. Pierwotne wyposażenie  uległo zniszczeniu na skutek pożaru. Te które są obecnie wykonane zostały w stylu barokowym. Warto zwrócić uwagę na osiemnastowieczne chrzcielnicę i ambonę z płaskorzeźbami scen z życia Jezusa Chrystusa. Do cennych elementów wnętrza należą też zabytkowe obrazy, monstrancje, relikwiarze. 
W kościele znajdują się dwie piętnastowieczne kaplice - kaplica Świętego Krzyża i kaplica Matki Boskiej. Ta ostatnia ze średniowieczną polichromią. 
W miesiącach letnich możliwe jest wejście na wieżę (na poziom 57 metrów), skąd przy dobrej pogodzie można podziwiać piękną panoramę Gliwic.
foto: własne
 






środa, 24 maja 2017

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ MAŁGORZATY W BYTOMIU



W tym miejscu, na Wzgórzu Świętej Małgorzaty stoi już co najmniej trzecia świątynia. Pierwszy romański kościół ufundowany przez Bolesława Kędzierzawego został w piętnastym wieku zniszczony podczas najazdu husytów. Później na dwieście lat powstał drewniany, który też uległ zniszczeniu. Ten obecny neogotycki powstał w 1881 roku według projektu J. Kowolika. Od połowy lat 30- tych ubiegłego wieku obok kościoła stoi dom misyjny werbistów, a w 1940 roku utworzono tu parafię.
foto: Jadwiga Pawłowska

poniedziałek, 24 kwietnia 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. PIOTRA I PAWŁA W NYSIE

Najpiękniejsza świątynia barokowa miasta. Początkowo należała do sprowadzonego z Miechowa zakonu bożogrobców. Wybudowana została w pierwszej połowie XVIII wieku, według projektów Michała Kleina i Feliksa Antoniego Hammerschmidta. Zdziwienie może budzić fakt, że w czasie sekularyzacji po 1810 roku była tu fabryka mydła. Na szczęście na krótko.


Kościół jest orientowany. Z daleka widoczne są dwie wieże z kopulastymi hełmami Do wnętrza prowadzą bogato zdobione portale. Piękny barokowo - rokokowy  wystrój powoduje, że zabytek ten nazywany jest Perłą Śląskiego Rzymu. 
Sklepienie zdobione iluzjonistyczną polichromią pochodzi z 1730 roku. Treścią wszystkich malowideł są sceny biblijne. Są  one dziełem braci Schefflerów. Dzięki tejże polichromii kościół wydaje się być znacznie mniejszym niż jest w rzeczywistości. 
Marmurowy ołtarz zdobiony złoconymi rzeźbami z drewna lipowego pochodzi także z 1730 roku. Warto też zwrócić uwagę na piękne empory (rodzaj balkonu, galerii)
Wokół głównej części kościoła znajdują się boczne kaplice.
foto: własne




piątek, 21 kwietnia 2017

BAZYLIKA ŚW. JAKUBA I ŚW. AGNIESZKI W NYSIE





Największy kościół i najcenniejszy zabytek w mieście.Potocznie nazywany katedrą (chociaż oficjalnie nią nie jest). Pomnik historii, miejsce spoczynku biskupów. 
Dzieje tej świątyni sięgają końca dwunastego wieku, a więc powstała wcześniej niż Nysa otrzymała prawa miejskie. Początkowo wybudowana w stylu romańskim. Z powodu licznych pożarów wielokrotnie ulegała zniszczeniu i przebudowom. Obecnie reprezentuje styl gotycki, a kształt stojącego dziś kościoła nadany został w piętnastym wieku, chociaż wnętrze było nadal wielokrotnie przebudowywane zwłaszcza w okresie baroku. Zmieniano wielokrotnie wystrój nadając mu na przemian barokowy i z powrotem gotycki charakter.
Charakterystycznym elementem wyglądu bazyliki jest spadzisty dach,którego powierzchnia wynosi 4000metrów kwadratowych. Wewnątrz uwagę przykuwa osiemsetletni wielki żyrandol. 
Kościół jest wielki. Spośród zabytkowych świątyń naszego kraju ustępuje pierwszeństwa tylko bazylice Mariackiej w Gdańsku. Sklepienie podtrzymywane jest przez 27 - metrowe filary. 
Bazylika posiada trzy nawy i jak wiele innych dawnych kościołów główne wnętrze otoczone jest wiankiem 18 kaplic,z których najbardziej warto wyróżnić barokową kaplicę Trójcy Świętej.
Obok kościoła stoi piętnastowieczna 43 metrowa dzwonnica. Największy z tutejszych dzwonów - Święty Jakub uległ zniszczeniu w 1945 roku, a pozostałe w latach 1941 - 42 zarekwirowano. Nowe dzwony wiszą od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
W dzwonnicy znajduje się też udostępniony do zwiedzania Skarbiec Świętego Jakuba.

foto: własne

niedziela, 26 marca 2017

BAZYLIKA I KOLEGIATA ŚW. MIKOŁAJA W BOCHNI



Jest to największy i najstarszy kościół w mieście, wzniesiony w połowie XV wieku. Zniszczony w czasie potopu szwedzkiego odbudowany został w stylu barokowym w 1665 roku  z funduszy przekazanych przez króla Jana Kazimierza. Główny ołtarz oraz sześć bocznych pochodzą z końca osiemnastego stulecia, a ich twórcą był Piotr Kornecki z Gdowa. Piotr Kornecki namalował też obraz św. Mikołaja - patrona świątyni.
W kościele można zauważyć mieszankę stylów - gotyckiego i baroku. 
W jednej z kaplic znajduje się szesnastowieczny koronowany obraz Matki Bożej Różańcowej zwanej też Matką Boską Bocheńską. Obok kościoła stoi drewniana siedemnastowieczna dzwonnica pochodząca z innego (nieistniejącego już) kościoła. Jest ona jednym z obiektów szklaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.
foto: własne