środa, 13 września 2017

KRAKÓW - KOŚCIÓŁ KARMELITÓW NA PIASKU


Piękny, duży kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (tak brzmi jego pełna nazwa) stoi na terenie dzielnicy Stare Miasto przy ulicy Karmelickiej.
Jego budowa sięga końca XIV wieku, a fundatorami byli królowie święta Jadwiga i jej mąż Władysław Jagiełło. W 1397 roku opiekę nad świątynią objęli karmelici trzewiczkowi, których do Krakowa sprowadzono z czeskiej Pragi.
Wielokrotnie w ciągu wieków budynek świątyni ulegał zniszczeniom wojennym, po których trzeba było odbudowywać. Obecny jej kształt pochodzi z końca siedemnastego stulecia.Od 1997 roku ma tytuł bazyliki mniejszej.
Pierwowzorem tutejszej fasady jest  elewacja kościół kościoła Imienia Jezus w Rzymie. szczególnie godnymi uwagi zabytkami (wśród wielu innych) jest ołtarz główny ze sceną nawiedzenia św. Elżbiety przez Matkę Bożą i piękne stalle. Obraz Chrystusa dźwigającego krzyż został tu przywieziony ze Lwowa w !945 roku.
Ciekawostką dla zwiedzających jest wmurowany kamień z (jak głosi legenda) odbitą stopą świętej królowej Jadwigi. Według owego podania podarowała ona jeden ze swoich klejnotów ubogiemu murarzowi pracującemu przy wznoszeniu tego kościoła.
Do kościoła przylega kaplica Matki Bożej Piaskowej namalowany przez Giovanniego Trevano. Modlił się tu król Jan III Sobieski w drodze na odsiecz wiedeńską. Dwieście lat po zwycięstwie w 1883 roku wizerunek koronowano.
Na zewnątrz warto też zauważyć osiemnastowieczną Golgotę (trzy rzeźby z wizerunkami Jezusa i dwóch ukrzyżowanych łotrów).
foto: Jadwiga Pawłowska i B.G.

wtorek, 12 września 2017

KOŚCIÓŁ ŚW.JÓZEFA W KRAKOWIE - PODGÓRZU

Podgórze to samorządowa dzielnica Krakowa (niegdyś samodzielne miasto) znana z wielu atrakcji turystycznych. Jedną z nich bez wątpienia jest piękny neogotycki kościół św. Józefa wybudowany na początku XX wieku.  Wcześniej przez około 100 lat stała tu inna świątynia, która ze względu na zły stan techniczny i zbyt małą powierzchnię (w stosunku do liczby gromadzących się wiernych) trzeba było zastąpić nową budowlą.
Kamień węgielny poświęcono w 1905 roku, a już cztery lata później nowy kościół został konsekrowany. Jest to świątynia trójnawowa z transeptem. Wewnątrz ołtarz główny i aż siedem bocznych (licząc kaplicę Adoracji Najświętszego Sakramentu - osiem). Wszystkie bogato zdobione z mnóstwem figur świętych postaci. 
Na zewnątrz rzuca się w oczy przebogata architektura z licznymi wieżami i wieżyczkami.
foto: Jadwiga Pawłowska





poniedziałek, 26 czerwca 2017

SUPRAŚL - CERKIEW I KLASZTOR PRAWOSŁAWNY


 
Dokładna nazwa brzmi: Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Apostoła Jana Teologa, Ławra Supraska.
 
W Polsce istnieje tylko pięć męskich klasztorów prawosławnych. Ten w Supraślu jest jednym z nich. Na początku szesnastego wieku mnisi przybyli tu z Gródka. 
 
Konflikty religijne nie ominęły Supraśla i jego mieszkańców.  W 1596 roku na mocy podpisanej Unii Brzeskiej część wyznawców prawosławia na ziemiach polskich  uznało władzę papieża, przy zachowaniu prawosławnych obrzędów liturgicznych.  Jednakże tutejsi mnisi nie zgodzili się na przyjęcie warunków unii.   Po trwającym około 30 lat konflikcie, w który włączył się nawet król Zygmunt III Waza supraski klasztor przeszedł w ręce bazylianów. Prowadzili oni w tym miejscu między innymi intensywną działalność wydawniczą. W czasie zaborów monaster dostał się we władanie Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, natomiast w okresie międzywojennym sprowadzili się tu salezjanie, co ponownie stało się przyczyną niezgody tym razem między katolikami i wyznawcami prawosławia.
W 1944 roku hitlerowcy wysadzili cerkiew w powietrze, a po wojnie aż do lat 80 - tych ubiegłego wieku w pomieszczeniach klasztornych znajdowała się szkoła rolnicza.
Dopiero pod koniec  dwudziestego wieku nastąpił zwrot majątku klasztornego mnichom, choć znów jeszcze do lat 90 - tych ubiegłego wieku trwał ponownie spór o to czy właścicielami klasztoru mają być bazylianie czy prawosławni.  Obecnie wszystkie zabudowania należą do parafii prawosławnej.
Odbudowana obronna cerkiew Zwiastowania Pańskiego łączy w sobie elementy stylu bizantyjskiego i gotyckiego.  Charakterystycznym elementem są cztery okrągłe wieże w narożnikach. 
Na terenie klasztoru warto zwiedzić Muzeum Ikon.

niedziela, 25 czerwca 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA W KRAKOWIE




Stoi na Starym Mieście niedaleko Teatru im. Juliusza Słowackiego. Jest to drugi kościół w tym miejscu. Wcześniejszy drewniany z dwunastego wieku już nie istnieje. 
Ten obecny pochodzi z wieku czternastego. Najstarszą jego część stanowi kamienne prezbiterium datowane na około 1300 rok. Pierwotne wyposażenie świątyni w 1528 roku uległo zniszczeniu na skutek pożaru. W późniejszych wiekach kilkakrotnie dokonywano jego renowacji. Z historycznych ciekawostek warto napisać, że tutaj w 1903 roku brał ślub Wojciech Korfanty. Obecnie regularnie sprawowane są Msze Trydenckie. 
Świątynia jest przykładem stylu gotyckiego. Do kwadratowej wieży przylegają dwie kaplice - szesnastowieczna świętego Andrzeja i siedemnastowieczna Matki Boskiej Loretańskiej. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na nieczęsto spotykane w Polsce sklepienie palmowe (nad nawą) i sklepienie sieciowe (nad prezbiterium). Dziewiętnastowieczne malowidła wykonane dzięki Stanisławowi Wyspiańskiemu i Antoniemu Tuchowi są rekonstrukcją wcześniejszych renesansowych, które uległy zniszczeniu.
Piękne są też ołtarze świętej Anny, Matki Boskiej i kaplica świętej Zofii.
foto: B.G.

piątek, 26 maja 2017

KOŚCIÓŁ WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH W GLIWICACH


 
Jest jednym z najcenniejszych zabytków miasta. Gotycka, masywna wysoka na 63 metry wieża widoczna jest z daleka. Sam krzyż na górze ma 3 metry wysokości. Niestety nie istnieją żadne udokumentowane wiadomości na temat czasu powstania świątyni. Przypuszcza się, że kościół wybudowany został w połowie piętnastego wieku. Pierwotne wyposażenie  uległo zniszczeniu na skutek pożaru. Te które są obecnie wykonane zostały w stylu barokowym. Warto zwrócić uwagę na osiemnastowieczne chrzcielnicę i ambonę z płaskorzeźbami scen z życia Jezusa Chrystusa. Do cennych elementów wnętrza należą też zabytkowe obrazy, monstrancje, relikwiarze. 
W kościele znajdują się dwie piętnastowieczne kaplice - kaplica Świętego Krzyża i kaplica Matki Boskiej. Ta ostatnia ze średniowieczną polichromią. 
W miesiącach letnich możliwe jest wejście na wieżę (na poziom 57 metrów), skąd przy dobrej pogodzie można podziwiać piękną panoramę Gliwic.
foto: własne
 






środa, 24 maja 2017

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ MAŁGORZATY W BYTOMIU



W tym miejscu, na Wzgórzu Świętej Małgorzaty stoi już co najmniej trzecia świątynia. Pierwszy romański kościół ufundowany przez Bolesława Kędzierzawego został w piętnastym wieku zniszczony podczas najazdu husytów. Później na dwieście lat powstał drewniany, który też uległ zniszczeniu. Ten obecny neogotycki powstał w 1881 roku według projektu J. Kowolika. Od połowy lat 30- tych ubiegłego wieku obok kościoła stoi dom misyjny werbistów, a w 1940 roku utworzono tu parafię.
foto: Jadwiga Pawłowska

poniedziałek, 24 kwietnia 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. PIOTRA I PAWŁA W NYSIE

Najpiękniejsza świątynia barokowa miasta. Początkowo należała do sprowadzonego z Miechowa zakonu bożogrobców. Wybudowana została w pierwszej połowie XVIII wieku, według projektów Michała Kleina i Feliksa Antoniego Hammerschmidta. Zdziwienie może budzić fakt, że w czasie sekularyzacji po 1810 roku była tu fabryka mydła. Na szczęście na krótko.


Kościół jest orientowany. Z daleka widoczne są dwie wieże z kopulastymi hełmami Do wnętrza prowadzą bogato zdobione portale. Piękny barokowo - rokokowy  wystrój powoduje, że zabytek ten nazywany jest Perłą Śląskiego Rzymu. 
Sklepienie zdobione iluzjonistyczną polichromią pochodzi z 1730 roku. Treścią wszystkich malowideł są sceny biblijne. Są  one dziełem braci Schefflerów. Dzięki tejże polichromii kościół wydaje się być znacznie mniejszym niż jest w rzeczywistości. 
Marmurowy ołtarz zdobiony złoconymi rzeźbami z drewna lipowego pochodzi także z 1730 roku. Warto też zwrócić uwagę na piękne empory (rodzaj balkonu, galerii)
Wokół głównej części kościoła znajdują się boczne kaplice.
foto: własne